Pan Tadeusz - opracowanie
      Pan Tadeusz | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   


Bibliografia

1. Boy – Żeleński T., O Mickiewiczu, Czytelnik, Kraków 1949

2. Jastrun M., Mickiewicz, PIW, Warszawa 1963

3. Kępiński Z., Mickiewicz hermetyczny, PIW, Warszawa 1980

4. Problemy polskiego romantyzmu, pod red. M. Żmigrodzkiej, Ossolineum, Wrocław 1974

5. Przyboś J., Czytając Mickiewicza, PIW, Warszawa 1956

6. Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Ossolineum, Wrocław 1998

7. Weintraub W., Poeta i prorok. Rzecz o profetyzmie Mickiewicza, PIW, Warszawa 1982

8. Witkowska A., Mickiewicz Słowo i czyn, PWN, Warszawa 1975

9. Zielińska M., ... więcej

* * *


Geneza i okoliczności powstania „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza

Po zrywie narodowym, jakim było powstanie listopadowe i sromotnej klęsce Polaków, cały naród odczuł większe represje ze strony zaborców. Likwidacji uległa polska armia, ograniczona została autonomia Królestwa Polskiego. Uczestników powstania objęły kary i prześladowania, wywożono ich na Sybir i odbierano mienie. Zaborca aktywnie walczył z polskością i wszelkimi jej przejawami.

Mickiewicz, przebywający na obczyźnie, boleśnie przeżywał narodową klęskę. Pierwsze słowa Pana Tadeusza są dowodem tęsknoty autora za ojczyzną. Utwór jest swoistym wyrazem miłości do kraju, nostalg... więcej

* * *

Główne wątki w „Panu Tadeuszu”

W akcji utworu można wyróżnić kilka wątków, które przewijają się przez całą fabułę dzieła. Ze względu na ich ważność dla konstrukcji dzieła należy je podzielić na wątki główne i poboczne.

WĄTKI GŁÓWNE

1. wątek miłosny – najważniejszy i najbardziej znaczący w dziele, zaznaczający się wyraźnie we wszystkich księgach. Zarzewiem konfliktu między rodami była miłość Jacka Soplicy do Ewy Horeszkówny. Zakończona nieszczęśliwie i nigdy niespełniona doprowadza Jacka do zbrodni, a w następstwie do przywdziana habitu bernardyna. Najważniejsza miłość w dziele to jednak rodząc... więcej

* * *

Motywy literackie w „Panu Tadeuszu”

1. motyw arkadii – taką wyidealizowaną krainą szczęśliwości, spokoju i ładu jest Soplicowo. To mały zamknięty świat, który swym mieszkańcom, uprzyjemniającym sobie życie polowaniem, grzybobraniem czy dyskusjami o etykiecie, zdaje się być krainą beztroski. Świat, który przepełniony jest dobrem, harmonią, w której żyją zarówno ludzie, jak i przyroda, w którym to, co złe jest chwilowe i ma swoje szczęśliwe zakończenie. Istotnym składnikiem owej arkadii jest wszechobecna natura, która dopełnia swoją istotą życie człowieka. Współgra ona z życiem bohaterów, urzeka ich swoim pięknem, a jedno... więcej

* * *

Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”

Akcja utworu rozgrywa się na Litwie w szlacheckim majątku Sędziego, zwanym Soplicowem. Według topografii Soplicowo mieściło się kilkadziesiąt kilometrów na południe od powiatowego miasta, Nowogródka. Tak bynajmniej wynika z pierwszych ksiąg dzieła. Z kolei księga XI wskazuje, że Soplicowo mieściło się przy trakcie wiodącym na północny – wschód. Tamtędy właśnie w 1812 roku przeszły oddziały legionów polskich pod dowództwem generała Dąbrowskiego, który jako postać zostaje wprowadzony do dwóch ostatnich ksiąg.

Miejscem akcji jest ograniczona przestrzeń. W jej centrum znajduj... więcej

* * *

Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”

Księga I: Gospodarstwo

1. Inwokacja.
2. Powrót Tadeusza ze szkół do Soplicowa.
3. Pierwsze spotkanie z tajemniczą mieszkanką pokoju Tadeusza.
4. Powitanie Sędziego.
5. Uczta na zamku.
6. Przemowy Sędziego o grzeczności wobec dam i Podkomorzego o dobrym wychowaniu.
7. Początek sporu o charty Rejenta i Asesora.
8. Spóźnione wejście Telimeny.
9. Tadeusz omyłkowo bierze Telimenę za dziewczynę, którą widział wcześniej.
10. Zapowiedź polowania na zająca, które ma rozstrzygnąć spór o psy.
11. Koniec uczty.

Księga II: Zamek

12. Wyjazd na polowanie.
13. Opowieść Gerwazego o histori... więcej

* * *

Prawda historyczna a fikcja literacka w „Panu Tadeuszu”

Adam Mickiewicz traktuje historię inspiracyjnie i wybiórczo, dostosowując ją do potrzeb fabuły. Stanowi ona jedynie tło dla głównych wydarzeń dzieła. Bohaterowie wspominają o ważnych i historycznych wydarzeniach z dziejów Polski, takich jak: Sejm Czteroletni i Konstytucja 3 Maja, Targowica i rzeź Pragi.

Można również dopatrzyć się pierwowzorów postaci Pana Tadeusza. Szczególnie upatrywano podobieństwa postaci Stolnika do hrabiego Stanisława Ankwicza, a w postaci Ewy widziano Ewę Henriettę.

Badacze dzieła Mickiewicza doszukali się w utworze elementów biograficznych i przekonań poety... więcej

* * *

Synkretyzm gatunkowy i rodzajowy „Pana Tadeusza”. Poetyka dzieła

Pan Tadeusz stanowi swoiste połączenie głównych gatunków literackich: liryki, epiki i dramatu. Charakterystyczne dla liryki wewnętrzne przeżycia, emocje i przekonania jednostki można odnaleźć w inwokacji, epilogu, opisach przyrody i konstrukcji fabuły. Inwokacja jest przesycona tęsknotą podmiotu lirycznego, chęcią przeniesienia się do kraju dzieciństwa i związanymi z nim wspomnieniami. Mamy tu do czynienia z liryką bezpośrednią, w której wyraźnie zaznaczone jest w pierwszej osobie liryczne „ja”. Epilog nacechowany jest refleksjami i bezpośrednimi emocjami podmiotu lirycznego. Opisy p... więcej

* * *

Intertekstekstualność w „Panu Tadeuszu”

Badacze twórczości Adama Mickiewicza doszukali się w Panu Tadeuszu licznych nawiązań i przeróbek tekstów z innych dzieł literackich. Można więc mówić o swoistej intertekstualności dzieła, czyli powiązaniach i odniesieniach do innych utworów:

1. sytuacja, kiedy Hrabia przygląda się z ukrycia Zosi, a dziewczyna ogania dzieci od „złotego deszczu” motyli – to analogia do mitologicznych wydarzeń, kiedy Zeus pod postacią złotego deszczu zdobywa i zapładnia uśpioną Danaę. Hrabia, niczym Zeus, szykuje się do miłosnych podbojów. Uciekająca Zosia w jego oczach staje się bo... więcej

* * *

Szlachta w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza

Pan Tadeusz to swoista panorama społeczno – historyczna. Mickiewicz przedstawia w drobiazgowy sposób obraz szlachty w dawnej Polsce, utrwalając znaczenie szlacheckiej przeszłości. Uczynił z tej warstwy bohatera zbiorowego, lecz nie zatarł indywidualizmu każdej postaci, rysując na kartach dzieła mocno nakreślone portrety psychologiczne.

Ma tu miejsce swoista idealizacja szlachty. Trwa ona w poczuciu patriotyzmu i jest ostoją dawnej tradycji oraz świadectwem świetności minionych czasów. Świat szlachty to świat spokoju, ładu i harmonii. Wszystkie postacie nacechowane są charakterystycznymi dla Pol... więcej

* * *

Obyczaje i zwyczaje w „Panu Tadeuszu”

Pielęgnowanie obyczajów, przekazywanych z pokolenia na pokolenie nadawało życiu szlachty i ich codzienności głęboki sens. Wynikało z tradycji, szacunku do dawnych czasów, kiedy wszystko miało swój określony porządek i miejsce, było dowodem narodowej wspólnoty.

Życie w Soplicowie toczy się według ogólnie przyjętych zasad obyczajowości szlacheckiej. Ważnym i znaczącym elementem był ustalony porządek osób w czasie wspólnego wyjścia lub powrotu do domu oraz odpowiednia kolejność zajmowania miejsc przy stole. Taką kolejność wyznaczał wiek i sprawowane urzędy oraz płeć. Uwidacznia się to... więcej

* * *

Przyroda w „Panu Tadeuszu”

Przyroda w Panu Tadeuszu stanowi integralną część świata przedstawionego. Mickiewicz już w pierwszych słowach dzieła podkreśla wyjątkowość nadniemeńskiego krajobrazu, który jest dla niego wspomnieniem ojczyzny, przechowywanym w sercu przez wiele lat. To kraina, w której przyroda jaśnieje mnogością barw, zapachów, odgłosów. Wszystko jest dynamiczne i pełne sił witalnych. Są tam pola malowane złotem pszenicy i srebrem żyta, odcinające się bielą gryki od zielonych i wijących się niczym wstęga łąk. Soplicowo zostaje wtopione w krajobraz, połączone z nim nierozerwalnymi więzam... więcej

* * *

„Pan Tadeusz” jako epopeja – zestawienie cech

1. utwór wierszowany - utwór pisany wierszem, trzynastozgłoskowcem, stylizowanym na mowę potoczną, gawędziarską,

2. dzieje legendarnych lub historycznych bohaterów - jako bohater zbiorowy szlachta jest jednocześnie wpisana w historię narodu polskiego jako warstwa społeczna, która przez wiele wieków tworzyła historię Polski,

3. tło wydarzeń przełomowe dla danej społeczności narodowej - tłem wydarzeń są próby wywołania powstania na Litwie oraz wybuch wojny, która niosła ze sobą nadzieje na odzyskanie niepodległości,

4. bohaterowie powiązani ze środowiskiem społecznym i z jeg... więcej

* * *

Ekranizacje „PanaTadeusza”

Pan Tadeusz doczekał się dwukrotnego (niektóre źródła wspominają o jeszcze jednaj przedwojennej ekranizacji) przeniesienia na ekran.

- 1928 – przedwojenna, niema, czarno – biała ekranizacja dzieła w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.

- 1999 – współczesna wersja w reżyserii Andrzeja Wajdy, ze wspaniałą muzyką i świetną obsadą aktorską. W głównych rolach wystąpili: Michał Żebrowski (Tadeusz), Bogusław Linda (ksiądz Robak), Daniel Olbrychski (Gerwazy), Alicja Bachleda-Curuś (Zosia), Grażyna Szapołowska (Telimena). Zaskoczeniem zapewne dla wielbicieli dzieła... więcej

* * *

Inspiracje i nawiązania do „Pana Tadeusza”

· Za pierwowzór Postoliny z Zemsty Adama Fredry uważano postać Telimeny z Pana Tadeusza.

· XIII księga "Pana Tadeusza", czyli Noc poślubna Tadeusza i Zosi, Aleksander Fredro, naśladując mickiewiczowską narrację, w satyryczny sposób przedstawia ciąg dalszy epopei.

· Obrona Sokołowa Aleksandra Morgenbessera – na poemacie Mickiewicza wzorowane były postacie mieszkańców Sokołowa, a także komizm postaci i sytuacji.

· Noc strzelców w Anatolii Karola Brzozowskiego – utwór bardzo podobny do Pana Tadeusza pod względem ukazania życia szlacheckiego, obyczaj... więcej

* * *

Poetyka „Pana Tadeusza”

Wersyfikacja:

Utwór pisany wierszem sylabicznym, trzynastozgłoskowcem, ze średniówką po siódmej sylabie i ze stałym akcentem na przedostatnią sylabę każdego wersu.
„W tem usłyszeli odgłos rogów i psów granie” [Ks. IV, 89]
_’ _ _ _’ _ _’ _ | _’ _ _’ _ _’ _

Mickiewicz zastosował rym żeński, parzysty aa bb cc.

„W tem usłyszeli odgłos rogów i psów granie, {a}
Zgadują, że się ku nim zbliża polowanie, {a}
I pomiędzy gałęzi gęstwę, pełni trwogi, {b}
Zniknęli nagle z oczu jako leśne bogi. {b}
W Soplicowie ruch wielki;... więcej

* * *

Narrator w „Panu Tadeuszu” – jego rola i miejsce

W dziele występują obok siebie dwie formy narracyjne. W Inwokacji, niektórych fragmentach utworu, zakończeniu i Epilogu ujawnia się narrator, będący podmiotem lirycznym, który wypowiada się w pierwszej osobie liczby pojedynczej.

Podmiot liryczny w początkowych wersach ujawnia swoje odczucia, mówi o osobistej tęsknocie za ojczyzną, ujawnia swój stosunek do świata przedstawionego. Są to bezpośrednie wynurzenia „ja” lirycznego. Podmiot liryczny można utożsamić z poetą. Wynika to z zastosowania zwrotu „Litwo! Ojczyzno moja!” oraz opisaniu autentycznego zdarzen... więcej

* * *

Jacek Soplica – bohater romantyczny

Mickiewicz stworzył doskonały portret psychologiczny Jacka Soplicy. Jego życie można podzielić na dwa okresy: burzliwej młodości i konspiracyjnej działalności pod maską bernardyńskiego mnicha.

Młody Jacek to typowy szlachecki awanturnik i warchoł. Nie posiada co prawda majątku, lecz cieszy się ogromnym poparciem wśród okolicznej szlachty. Wiedzie hulaszczy i wesoły żywot. Znany jest z mistrzowskiego oka strzelca. Z racji tego, że ma poparcie „trzystu kresek” na sejmikach, staje się stronnikiem Stolnika, który nazywa go swoim przyjacielem. W rzeczywistości Stolnik wykorzystuje sławę... więcej

* * *

O Mickiewiczu powiedzieli...

„Coś ty ludziom uczynił, Mickiewiczu?”

Cyprian Norwid

„Za życia można o błędach czyich mówić. Lecz śmierć ma dłuto nieśmiertelne i rzeźbi człowieka w posąg biały, czysty, idealny, na którego kształtach marmurowych tylko piękno ducha jego odbić się powinno. Niech więc taki posąg z niego stanie, wzniesion pamięcią plemion słowiańskich - bo to nie tylko narodu polskiego, ale wszystkich plemion słowiańskich był największy wieszcz”

Zygmunt Krasiński

„Gdy przyszli, by jak co dzień odebrać rozkazy,
Zaszli drogę im ludzie, co umarłych strzeg... więcej

* * *





Tagi: