Pan Tadeusz | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Pan Tadeusz

Synkretyzm gatunkowy i rodzajowy „Pana Tadeusza”. Poetyka dzieła

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Dorota Blednicka

Pan Tadeusz stanowi swoiste połączenie głównych gatunków literackich: liryki, epiki i dramatu. Charakterystyczne dla liryki wewnętrzne przeżycia, emocje i przekonania jednostki można odnaleźć w inwokacji, epilogu, opisach przyrody i konstrukcji fabuły. Inwokacja jest przesycona tęsknotą podmiotu lirycznego, chęcią przeniesienia się do kraju dzieciństwa i związanymi z nim wspomnieniami. Mamy tu do czynienia z liryką bezpośrednią, w której wyraźnie zaznaczone jest w pierwszej osobie liryczne „ja”. Epilog nacechowany jest refleksjami i bezpośrednimi emocjami podmiotu lirycznego. Opisy przyrody są subiektywną wypowiedzią podmiotu lirycznego, który bardzo często, poprzez zachwyt nad pięknem przyrody, przywołuje wspomnienia minionych czasów. Sam utwór pisany jest wierszem.

Elementy dramatu można odnaleźć z scenach opisujących radę w Dobrzyniu, gdzie dominuje charakterystyczny dla tego gatunku dialog. Natomiast epickość utworu przejawia się w fabularnym ujęciu świata przedstawionego, we wprowadzeniu osoby narratora, który pozostaje poza przedstawionym w dziele światem, ale jest jego współuczestnikiem i relacjonuje wydarzenia. Epicka jest również narracja, oparta w dużej mierze na opisach i zdarzeniach, przy dość niewielkim wprowadzeniu fragmentów dialogowych.

Na kartach utworu Można odnaleźć liczne rodzaje literackie:

a) Sielanka – utwór tematycznie związany z życiem chłopów i pasterzy, w Panu Tadeuszu przejawia się poprzez utrzymany w dziele idylliczny nastrój i wiejskość, arkadyjską wizję Soplicowa jako świata, gdzie rytm życia wyznaczany jest porami roku, pracą na roli i wschodami i zachodami słońca. Natura oddziałuje na życie bohaterów, wyznacza ich miejsce i żyje z nimi w zgodzie.

b) Poemat opisowy – którego zasadniczym elementem są opisy i motywy statyczne, ujawniające się w dziele we fragmentach, poświęconych sztuce rolniczej, życiu wiejskiemu, krajobrazowi, zabytkom kultury (wywód Hrabiego o architekturze gotyckiej).

c) Elementy powieści walterskotowskiej, łączącej wątki romansowe z rozbudowanym obrazem wydarzeń i obyczajów epoki – przewijające się w utworze wątki miłosne (Jacka Soplicy i Ewy Horeszkówny, Tadeusza i Zosi) są wpisane w wydarzenia z historii Polski w okresie po Sejmie Czteroletnim, kampanii napoleońskiej i dają szeroki obraz panującym wówczas obyczajom szlacheckim.


d) Poemat heroikomiczny – kontrast pomiędzy treścią „wysoką” a „niską” tak charakterystyczny dla tego rodzaju epickiego występuje w księdze VIII.

e) Gawęda – stylizowane na opowieść ustną historie Wojskiego, z częstymi zwrotami do słuchaczy i swobodnym prowadzeniem wątków.

f) Satyra – ośmieszająca krytyka, wyrażająca szlachecki sprzeciw wobec nowinek ze świata i kosmopolityzmu niektórych jej przedstawicieli. W Panu Tadeuszu mamy do czynienia z satyrycznie potraktowanymi poglądami Hrabiego, jego angielskim sposobem bycia oraz francuszczyzną, której sekunduje Telimena.

g) Powieść poetycka – luźno i fragmentarycznie przedstawiona historia Jacka Soplicy, nacechowana dramatyzmem i subiektywnymi emocjami postaci.

h) Legenda – jej elementy można odnaleźć w historii zamku Horeszków.

i) Mit z baśnią – opowieść o mateczniku, nabierająca elementów fantastycznych i podlegająca baśniowej stylizacji.

j) Komedia – sytuacje komiczne i żartobliwe, które towarzyszą romansowi Tadeusza i Telimeny. Już sam początek ich znajomości i omyłka Tadeusza jest początkiem całej serii zdarzeń, które nabierają charakteru śmieszności.

k) Anegdota – krótkie opowiadanie o pojedynczym zdarzeniu, często komiczne w swej treści. W utworze jest to opowieść Telimeny o jej pobycie w Petersburgu, podczas której straciła swojego ukochanego pieska.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

„Pan Tadeusz” stanowi swoiste połączenie:
a) dramatu i epiki
b) liryki i epiki
c) liryki, epiki i dramatu
d) liryki i dramatu
Rozwiązanie

Elementy powieści walterskotowskiej w epopei Mickiewicza związane są z:
a) fragmentami poświęconymi sztuce rolniczej, życiu wiejskiemu
b) idyllicznym nastrojem
c) swobodną kompozycją i wielowątkowością zdarzeń
d) wątkami miłosnymi
Rozwiązanie

Elementy dramatu w „Panu Tadeuszu” można odnaleźć w scenach opisujących:
a) radę w Dobrzyniu
b) poloneza
c) polowanie na niedźwiedzia
d) walkę z Moskalami
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

Inne
„Pan Tadeusz” - streszczenie szczegółowe
Biografia Adama Mickiewicza
Geneza i okoliczności powstania „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza
Główne wątki w „Panu Tadeuszu”
Motywy literackie w „Panu Tadeuszu”
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”
Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”
Jacek Soplica – bohater romantyczny
Jacek Soplica/ksiądz Robak – charakterystyka postaci
Synkretyzm gatunkowy i rodzajowy „Pana Tadeusza”. Poetyka dzieła
Szlachta w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza
Obyczaje i zwyczaje w „Panu Tadeuszu”
Przyroda w „Panu Tadeuszu”
„Pan Tadeusz” jako epopeja – zestawienie cech
Poetyka „Pana Tadeusza”
Tadeusz Soplica - charakterystyka
Sędzia Soplica - charakterystyka
Telimena - charakterystyka
Zosia - charakterystyka
Hrabia - charakterystyka
Charakterystyka postaci drugoplanowych
Postacie historyczne
Prawda historyczna a fikcja literacka w „Panu Tadeuszu”
Narrator w „Panu Tadeuszu” – jego rola i miejsce
Mickiewicz - kalendarium życia
Kalendarium twórczości Mickiewicza
Pozostali bohaterowie „Pana Tadeusza”
Intertekstekstualność w „Panu Tadeuszu”
Ekranizacje „PanaTadeusza”
Inspiracje i nawiązania do „Pana Tadeusza”
O Mickiewiczu powiedzieli...
Bibliografia





Tagi: